Ik zit nog midden in de opstartfase

Na drie jaar in de VS, verhuisde Barbara (41) deze zomer samen met haar man en dochters (7 en 9) terug naar Nederland. Barbara is Life Coach en mindfulness trainer en heeft een eigen praktijk in Amsterdam.
Ik sprak met haar over de tijd in de VS en over de terugkeer naar Nederland.

Waarom de VS?
Mijn man kreeg de mogelijkheid om in Boston voor zijn (Nederlandse) werkgever een Amerikaanse tak op te zetten. We hebben toen ons huis in Laren verkocht en zijn met het hele gezin vertrokken. We wisten dat het om een project voor een paar jaar ging, maar in ons achterhoofd hielden we de optie open om ons voor een langere periode of misschien wel definitief in de VS te vestigen.

Verpleging
Voordat we vertrokken werkte ik part time als verpleegkundige - ik ben gespecialiseerd kinder- en oncologieverpleegkundige. Daarnaast had ik mijn eigen coachpraktijk. Eigenlijk begon die praktijk net lekker te lopen; wat dat betreft was het misschien niet zo’n handig moment om te vertrekken.

Toen we een paar maanden in de VS waren, kreeg ik mijn werkvergunning. Ik heb serieus overwogen of ik weer als verpleegkundige aan de slag zou gaan, maar omdat ik dan eerst een aantal verplichte examens zou moeten afleggen én omdat ik eigenlijk wel uit de verpleging wilde, heb ik dat uiteindelijk niet gedaan.
Op een gegeven moment kreeg ik van een vriendin in Nederland de tip om te checken of mijn BIG-registratie geactualiseerd moest worden. Dat bleek via DigiD te gaan. Omdat mijn DigiD niet meer werkte en het niet mogelijk was vanuit het buitenland online een nieuwe aan te vragen, heb ik dat toen laten zitten. “Dat komt later wel”, dacht ik.

Zo eenvoudig bleek dit echter niet te zijn. Inmiddels is de deadline voor herregistratie voorbij. Hierdoor is Barbara uitgeschreven uit het BIG-register en is haar bevoegdheid om als verpleegkundige te werken, vervallen.

Om mij opnieuw te kunnen registreren, zou ik een scholingstraject moeten volgen. Ik heb besloten om dat niet te doen. Aan de ene kant is het wel een raar idee dat ik dit beroep niet meer mag uitoefenen, maar aan de andere kant geeft het me ook een gevoel van vrijheid. Ik kan me nu helemaal op mijn bedrijf storten en heb geen excuus meer om dat niet te doen.

Coaching in de VS
Tijdens mijn verblijf in Boston heb ik een aantal trainingen gevolgd waar ik in mijn werk als coach veel aan heb, zoals yoga voor kinderen en een vijfdaags programma Mindfulness Based Stress Reduction.
Thema’s die erg actueel zijn in de VS, zijn het “dertigers dilemma” en de invloed van de sociale media op ons zelfbeeld. Op die gebieden heb ik nieuwe inzichten opgedaan, die ik zeker in mijn coachpraktijk kan gebruiken.

Hoewel ik die drie jaar in Boston best wat mensen heb begeleid, bleek het niet zo gemakkelijk mijn coachpraktijk uit te bouwen. Om te beginnen was het best lastig om mijn Nederlandse opleidingen en werkervaring te vertalen naar de Amerikaanse markt. Alleen al het schoolsysteem is daar heel anders.
Daar komt bij dat veel mensen in de VS hun eigen psycholoog hebben waardoor ze minder behoefte hebben aan een coach. Wat ongetwijfeld meespeelt, is dat de kosten van de psycholoog vaak worden vergoed door de ziektekostenverzekering. In het bedrijfsleven zie je wel executive coaches, maar dat is niet echt mijn vakgebied. De mensen die ik in Boston heb gecoacht, waren veelal buitenlanders, net als ik.
Nu ik terugkijk, denk ik dat ik er misschien harder aan had moeten trekken om mijn praktijk daar echt van de grond te krijgen. Dan had ik er waarschijnlijk meer uit kunnen halen. Maar ach, het is gegaan zoals het gegaan is. Ik heb veel tijd gehad voor mezelf en dat is ook goed geweest. Ik heb mezelf beter leren kennen en o.a. gemerkt dat ik sterker ben dan ik dacht.

Terug naar Nederland
Intussen hadden Barbara en haar man besloten dat zij niet nog jaren in de VS wilden blijven. Toen hij een mooie baan in Nederland aangeboden kreeg, was de keuze dan ook snel gemaakt. Ze huurden een huis in Amsterdam in een buurt waar ze zichzelf voorlopig wel zien wonen. Barbara vond een geschikte praktijkruimte niet al te ver van huis.

De verhuizing terug naar Nederland is eigenlijk tamelijk rimpelloos verlopen: de kinderen hebben het naar hun zin, mijn man heeft een leuke baan en ik ben blij met mijn sociale leven hier. Zo vind ik het heerlijk dat ik gewoon weer met mijn zussen kan afspreken.

Wat mijn praktijk betreft zit ik echt nog in de opbouwfase. Ik ben nu vooral bezig met ruchtbaarheid geven aan wat ik doe. Amsterdam is wat mij betreft de perfecte basis. Ik voel me hier helemaal thuis en kan me voor mijn gevoel profileren op een manier die bij mij past.
Een aantal oude contacten heb ik intussen weer aangehaald en sinds kort zit ik in een intervisiegroep. Dat is enorm inspirerend. Daarnaast doe ik vrijwilligerswerk.
Ik zie wel in dat het tijd gaat kosten om mijn netwerk - en dus mijn bedrijf - verder uit te bouwen. Zeker een jaar of twee, schat ik zo.
Natuurlijk vraag ik me weleens af waar ik nu zou staan met mijn praktijk als ik niet naar het buitenland was vertrokken. Dan had ik immers die onderbreking niet gehad.

Tip voor andere remigranten
Als ik van tevoren had geweten dat ik na drie jaar terug zou gaan naar Nederland, was ik denk ik actiever geweest met het onderhouden en uitbouwen van contacten hier. Of misschien was ik wel vast via internet een opleiding in Nederland gaan doen. Dit zou ik ook als tip willen meegeven aan mensen die weten of vermoeden dat ze na een aantal jaren in het buitenland weer in Nederland gaan wonen: blijf je Nederlandse netwerk onderhouden!

Toekomst
Mijn wens is dat mijn praktijk, Hammertime Coaching, over een paar jaar lekker draait. Ik werk daar dan vier dagen per week en daarnaast treed ik af en toe op als gastspreker en geef ik op vrijwillige basis groepsmeditaties. Verder hoop ik dat we dan een eigen huis hebben in de buurt waar we nu al wonen, misschien wel met een mooie praktijkruimte erbij. Dat zou ideaal zijn.

Voor meer informatie: www.hammertime-coaching.nl
Barbara blogt op www.Barbaraboston2011.wordpress.com

Terugkeer op de Nederlandse arbeidsmarkt

Voor een serie portretten ben ik op zoek naar mensen die een aantal jaren in het buitenland hebben gewoond en gewerkt en vervolgens weer in Nederland zijn gaan wonen en hier op zoek gingen naar werk.

Welke waarde heeft buitenlandervaring op de Nederlandse arbeidsmarkt? Een zoektochtje op internet leidt vooral naar informatie voor potentiële uitwisselingsstudenten en het belang van buitenlandervaring op het cv van hoogopgeleide starters op de arbeidsmarkt (in bepaalde branches).

Op een Vlaamse site (jobat.be) worden o.a. de volgende pluspunten van buitenlandervaring genoemd:
-open mindset
-uit je comfortzone durven stappen, ondernemend zijn
-flexibiliteit en zelfstandigheid
-betere ontwikkeling vaardigheden en attitude
-kunnen omgaan met cultuurverschillen

Best een mooi rijtje, toch? Maar gelden deze pluspunten alleen voor starters op de arbeidsmarkt of ook voor mensen die, zoals ik, ergens in de loop van hun werkende leven een aantal jaren in het buitenland werken en daarna terugkeren?

Gelukkig kom ik vaak mensen tegen die vinden dat buitenlandervaring - gecombineerd met een solide vakkennis - van waarde is. Ik krijg echter ook wel eens minder positieve reacties. Zo heb ik, vooral net na terugkeer, bij een aantal (werk)intermediairs meegemaakt dat mijn jaren in het buitenland als het ware niet meetelden. OK, dat komt op meerdere gebieden voor. Het is immers ook een heel gedoe om schadevrije jaren in het buitenland goedgekeurd te krijgen door een autoverzekeraar en er zijn nog wel meer voorbeelden te bedenken. We kunnen bijna heel Europa doorreizen zonder te merken dat er grenzen bestaan, maar wie (r)emigreert, merkt direct dat de landsgrenzen nog volop aanwezig zijn.

Maar goed, ik heb me dus verbaasd over sommige reacties. Alsof ik me zes jaar lang alleen maar bezig had gehouden met *sneeuwschuiven rond het huis. Toch heb ik geen seconde spijt gehad; niet van mijn jaren in Noorwegen en ook niet van mijn terugkeer. (R)emigreren is loslaten. Dat brengt onzekerheid met zich mee, maar ook vrijheid. Het maakt het makkelijker om bepaalde stappen te zetten, in mijn geval het gaan werken als zelfstandige.

Niet alleen omdat ik zelf een werkende teruggekeerde ben, maar ook vanuit mijn vak als loopbaancoach ben ik benieuwd hoe anderen dit ervaren (hebben); mensen die een periode in een ander land gewoond en gewerkt hebben en daarna terug zijn gegaan naar Nederland. Daar moeten er er toch aardig wat van rondlopen.

Wil jij jouw verhaal vertellen d.m.v. een portret op deze site? Neem dan contact met mij op via emmyvangraft(at)gmail.com of laat je contactgegevens achter in een berichtje hieronder. Ik zou het leuk vinden om mensen in uiteenlopende situaties te interviewen (soort werk, leeftijd, emigratieland, samenstelling huishouden, duur van het verblijf in het buitenland, etc.)

NB: reacties op het blog worden gescreend en zijn daarom niet direct zichtbaar.


Mijn werkstappen:
Voor vertrek: re-integratiecoach en loopbaancoach in loondienst
In Noorwegen (2007-2013): HRM adviseur in loondienst
Na terugkeer: zelfstandig arbeidsdeskundige, re-integratiecoach, loopbaancoach

Persoonlijke situatie:
Samenwonend (voor vertrek, in het buitenland en na terugkeer - met dezelfde partner)
Leeftijd bij vertrek: 38 - Leeftijd bij terugkomst: 44


*Bij het sneeuwschuiven had ik de volgende vaardigheden nodig:
-uithoudingsvermogen (want soms veel sneeuw)
-repetitieve werkzaamheden kunnen volhouden (idem)
-creatieve oplossingen bedenken (waar laat ik al die sneeuw?)
-planmatig werken (waar dump ik de eerste sneeuw zodat ik ook aan het einde de sneeuw nog kwijt kan?)

Dresscode

De grootste cultuurverschillen zitten vaak in kleine dingen. Als je langere tijd in een ander land woont, gaan je gewoontes opvallen waar je aanvankelijk geen erg in had. Aan sommige daarvan wen je snel genoeg, andere verrassen je keer op keer.
Zo heeft het lang geduurd tot ik er aan gewend was dat Noren veelal casual gekleed naar sollicitatiegesprekken gaan. Ik heb het dan niet over de grote corporate bedrijven waar men altijd in pak loopt, dus de sollicitanten ook, maar over de gemiddelde Noor op sollicitatie bij een gemiddeld bedrijf. Niks extra optuigen, gewoon hupsakee vanaf je werkplek naar je sollicitatie en weer terug. Wel zo ontspannen eigenlijk.

Ook naar seminars en andere vakbijeenkomsten ga je gewoon zoals je bent. Toen ik hier in Nederland dan ook voor het eerst naar een wat groter seminar/netwerkbijeenkomst ging, kreeg ik een echte cultuurshock. Overal waar ik keek: pakken, pakken, pakken, bij voorkeur donkergrijs of donkerblauw of iets daartussenin. Hoera, we gaan netwerken, maar eerst creëren we even afstand. Verder zorgen we er voor dat we niet zo gemakkelijk van elkaar te onderscheiden zijn...
Vreemd eigenlijk, als je er over nadenkt. Vreemd ook dat me dat vroeger nooit zo opgevallen was.

Zijn Noren dan niet geïnteresseerd in kleding en uiterlijk? O jawel! Wacht maar tot ze een feestje hebben. Dan zijn de pakken, jurken, sieraden en mooie schoenen niet aan te slepen. En dan heb ik het niet alleen over bijzondere feesten zoals een huwelijk of bedrijfsjubileum, maar ook over gewoon een avondje eten met de afdeling net voor de zomervakantie. Of ik me weleens underdressed gevoeld heb? Zeker weten.

Eigenlijk hebben Nederland en Noorwegen bijna tegengestelde gewoontes als het om kleding gaat. Hier ben je op je werk netjes, en thuis ga je over op comfortabel. Voor de verjaardag van - pak 'm beet - je schoonzus wil je best iets leuks uit de kast trekken, maar je gaat niet eerst een dag winkelen en dan nog eens drie uur voor de spiegel staan voor je de deur uit gaat. In Noorwegen is het precies andersom. Zou dit iets zeggen over de Noren en over ons?

En, al een beetje gewend?

Gisteren was het precies vier weken geleden dat we op Østbyveien de vloer dweilden, de laatste dingen in één van onze drie enorme tassen stouwden en de katten in hun reismand opsloten. Hoe ziet het leven er na vier weken Nederland uit? John zit op zijn computer te tikken, ik op de mijne en de katten slapen. Lekker ontspannen dus.

Maar is er niet een hoop te regelen dan? Ja, er is veel te doen, dat zal ik niet ontkennen. Gelukkig hadden we alle spullen in de paasvakantie laten overkomen zodat het grove verhuiswerk al achter de rug was. Dat leek ons destijds een goed idee en dat was het ook. Ook handig was dat we nog steeds een Nederlandse bankrekening en telefoon hadden. Tip voor emigranten die vermoeden dat ze misschien wel weer een keer in Nederland gaan wonen: houd je bankrekening aan en neem een prepaid kaart met een Nederlands nummer; dat maakt veel dingen bij terugkeer een stuk makkelijker.

Intussen begin ik steeds meer te "bestaan" hier. De DigId, de persoonlijke OV-chip, de bonuskaart, de bibliotheekpas, ik heb ze allemaal. De eerste telefonische verkoper heb ik ook al aan de lijn gehad. Het is gedaan met het anonieme leventje!

Weer een beetje gewend aan de drukte en de files? Tja, die files, went dat ooit? We werden er al snel aan herinnerd dat het slim is om de situatie op de weg te checken voor we van huis gaan. En/of op het spoor natuurlijk. Ook daar is weinig veranderd. De NS zet nog steeds bussen in. Over de NS gesproken: de eerste keer dat ik op Utrecht CS was, dacht ik "Jee, wat een boel mensen". Alles krioelde door elkaar en ik liep daar zombie-achtig rond op zoek naar de in-/uitcheckpaal en het juiste spoor. Maar de tweede keer krioelde het al wat minder en nu merk ik er niets meer van.

"Ik herken mijn eigen land niet meer", zeggen veel terugkeerders. Ik kan me daar iets bij voorstellen als je lang weg bent geweest, met geen of weinig bezoeken aan Nederland, en in een compleet andere cultuur hebt geleefd. Maar zes jaar Noorwegen met regelmatige bezoekjes over en weer heeft weinig vervreemding teweeg gebracht. Is dat gek? Ik weet het niet. Makkelijk is het wel.

Vrijheid

Goed, sinds een paar maanden zijn wij dus eigenaar van een huis in Nederland en met eigenaar bedoel ik dat de woning echt van ons is en niet van de bank. Dat is heel prettig, maar het is ook beetje gek. Als iemand voor ons vertrek naar Noorwegen tegen mij had gezegd "over zes jaar komen jullie terug naar Nederland en dan ga je lekker hypotheekvrij in een appartement wonen", denk ik dat ik die persoon hard had uitgelachen. Hier is dus geen lange termijnplanning aan te pas gekomen. Hoe is dit dan toch mogelijk? Wat hebben we gedaan (of gelaten)?

De lotto hebben we niet gewonnen. Ook hadden we geen spaarrekening ter grootte van een woning toen we naar Noorwegen vertrokken. Wel hadden we wat reserves en een kleine winst uit de verkoop van ons huis (ja, zo ging dat toen nog). De meeste reserves verdwenen al vrij snel in een Noors huis, aangezien het in Noorwegen gebruikelijk is om maximaal 80% te lenen. Zo zaten onze kronen in Noorse stenen, of eigenlijk in hout... Daar bleken ze heel goed te zitten, want de huizenprijzen stegen. Dat doen ze overigens nog steeds, hoewel sommige analisten de grote kentering al een tijdje aankondigen. Tegelijkertijd kelderden de prijzen in Nederland; dat weet u natuurlijk, sorry dat ik het er nog eens in wrijf. Dit hadden wij vantevoren allemaal niet kunnen bedenken. Een toevalligheid in ons voordeel dus.
Natuurlijk hebben we het lot een handje geholpen. Bijvoorbeeld door twee jaar geleden toch maar niet die nieuwe auto te kopen maar rond te blijven rijden in ons oude koekblikje. Dat zijn toch weer wat vierkante metertjes. En gewoon door minder uit te geven dan er binnenkwam.

Zonder deze combinatie van spaarzaamheid en toeval waren onze woonmogelijkheden in Nederland trouwens een stuk beperkter geweest. Niet zo verrassend misschien, maar toch iets waar we van te voren niet echt bij stil hadden gestaan. Wie vanuit Nederland naar een ander land verhuist, is meestal ingesteld op financiële onzekerheid. Wie overweegt terug te gaan, moet er rekening mee houden dat het bij een verhuizing in omgekeerde richting precies hetzelfde werkt.
Tijdens onze zoektocht naar een geschikt huis bekeken we de mogelijkheden voor een hypotheek. Niet voor een heel huis, maar voor ongeveer één vijfde deel van de aankoopprijs. We kwamen er toen al snel achter dat we exact 0 Euro konden lenen om de doodeenvoudige reden dat we geen vaste baan hadden in Nederland.

Logisch, zegt u?
Ik weet het niet. Wat de bank eigenlijk zegt is: sorry hoor, jullie mogen dan volwassen mensen zijn met een goede opleiding die al meer dan 20 jaar onafgebroken hebben gewerkt, één van jullie zelfs in een beroep waar de vraag nog steeds groot is, maar wij hebben er toch geen vertrouwen in dat jullie in staat zullen zijn ons maandelijks een -relatief klein, zo klein dat je voor datzelfde bedrag nog geen kippenhok kunt huren- vast bedrag te betalen. En omdat jullie dus niet gaan betalen, zegt de bank, zullen wij dat huis straks gedwongen moeten verkopen. Dat is echt niet gunstig voor ons hoor; nee, één vijfde deel van de aankoopprijs, dat is een véél te groot risico.
Is dit echt logisch?

Hoe dan ook, we kochten zonder hypotheek. Waarmee we en passant ook de niet geringe kosten voor "advies" en voor het afsluiten van een hypotheekakte uitspaarden. We hoeven ons niet meer druk te maken over de hoogte van de hypotheekrente en het al dan niet verdwijnen van de hypotheekrenteaftrek. Heerlijk! Maar het allerfijnste is toch dat we kunnen gaan werken op een manier die ons bevalt in plaats van op de manier die de bank van ons eist. Noem het vrijheid.

(R)Emigreren: Bepaalt 1 letter het verschil tussen stoer en mislukt?

Binnenkort komt er een einde aan zes jaar bloggen over het leven in Noorwegen. We gaan weer in Nederland wonen. Remigreren, hoe is dat eigenlijk? Over emigreren wordt een stuk meer geschreven dan over remigreren. Emigreren is spannend, stoer, een beetje exotisch ook. Remigreren is... ja, wat is het eigenlijk? Maakt die ene letter echt zo veel uit?

Een tijdje geleden kreeg op mijn blog over Noorwegen en het feit dat we besloten hadden weer in Nederland te gaan wonen een reactie van een andere Nedernoor. Ze schreef iets in de trant van "wij hebben het helaas ook niet gered". Toen ik dat las dacht ik twee dingen:
1. Jeetje, wat vervelend voor je
2. Blijkbaar ben ik in mijn blog niet echt duidelijk geweest, want het gevoel van "niet gered" is bij ons helemaal niet aan de orde.

Toch is het wel iets om even bij stil te staan. Een veel gehoorde klacht van terugkeerders is dat ze het gevoel hebben door hun omgeving als mislukkeling te worden beschouwd (ze hebben het immers "niet gered" - want welke gek keert er anders terug naar Nederland?). Vertrekkers, inclusief wijzelf een aantal jaren geleden, werken hier misschien onbewust aan mee. Het is zo makkelijk om te zeggen "Ach, het ergste wat er kan gebeuren, is dat we na een tijdje teruggaan naar Nederland." Maar is dat zo erg dan? En kan er echt niets ergers gebeuren? Nee, natuurlijk is dat niet erg, en natuurlijk kunnen er een hoop dingen gebeuren die een stuk vervelender zijn. Denk maar even na en vul in...

Hoe je een terugkeer ervaart, is voor een groot deel afhankelijk van de verwachtingen waarmee je destijds vertrokken bent. Zag je voor je dat je in je nieuwe land een "nieuw leven" zou opbouwen, dat je daar altijd zou blijven? Als ik terugdenk, zie ik dat mijn plannen en verwachtingen niet zo ver strekten. Ik wilde in een land wonen met veel ruimte en een mooie natuur. Wat dat betreft was Noorwegen een goede keuze. Letterlijk elke dag denk ik hier wel een keer "ah mooi". Als ik uit het raam kijk, aan het hardlopen ben, in de auto zit. Het is een prachtig land en de ruimte ga ik zeker missen.
Naast ruimte en natuur ging het vooral om de uitdaging: iets nieuws, iets anders, word ik de taal machtig, vind ik werk, hoe verloopt het contact met de Noren? Die behoefte aan uitdaging had vast ook op vele andere manieren bevredigd kunnen worden, maar het werd dus een periode in een ander land.

"Heb jij er spijt van dat we naar Noorwegen zijn gegaan?", vroeg ik laatst aan John. "Totaal niet", zei hij. Mooi, ik ook niet.
"Beschouw je het als een mislukking dat we nu weer naar Nederland gaan?" "Nee, hoezo?" - onbegrijpende blik - "Het is gewoon tijd om weer wat anders te gaan doen". En zo is het!

Het afgelopen halfjaar hebben we al veel geregeld voor onze verhuizing. Het was en is een hoop werk, dat zal ik niet ontkennen. Wie houdt van een rustig voortkabbelend leventje moet vooral niet remigreren. Maar die mensen emigreren waarschijnlijk ook niet, dus dat is dan geen probleem.
We krijgen veel praktische hulp van familie en vrienden in Nederland. En hier in Noorwegen? Mijn collega's leven mee. Ze vinden het reuze spannend, verhuizen naar een ander land...